به گزارش سلامت نوز به نقل از ایرنا، هر سال شماری از هموطنان به دلیل حوادث ناشی از کار جان خود را از دست میدهند اما به کاربستن اصول ایمنی، افزایش سطح دانش سلامت در محیط کار و پرهیز از سهلانگاری و عجله میتواند جلوی بسیاری از این حوادث را بگیرد و میزان هزینههای آن را نیز کاهش دهد.
از سویی دیگر اگرچه کار کردن برای کسب روزی حلال و امرار معاش ثواب دارد اما راه و روش و ابزار خودش را می طلبد و در عین حال باید سلامت نیروی کار هم حفظ شود و کار کردن به هر قیمتی نباشد.
بخش عمدهای از حوادث کار قابل پیشگیری است، برنامههای پیشگیری از وقوع حوادث همچون استفاده از وسایل حفاظت فیزیکی (برای جلوگیری از سقوط حین کار، استفاده از کلاه ایمنی در کارگاه ها)، آموزش بهداشت کار و نظارت موثر بر کارگاهها میتواند در کاهش حوادث حین کار و مرگ و میر ناشی از آن موثر باشد.
مطابق آخرین اطلاعات و دادههای ثبت شده در سازمان پزشکی قانونی کشور، از مجموع کل تلفات حوادث محیطهای کاری در ۱۱ماهه سال ۱۴۰۴، هزار و ۸۵۷ مرد و ۲۲ زن بودند که این آمار در مقایسه با مدت مشابه سال قبل آن (۱۴۰۳)، که هزا رو ۸۰۲ تلفات ناشی از حوادث محیطهای کاری بوده است، آمار تلفات ۹ دهم درصد افزایش یافته است.
براساس گزارشهای پزشکی قانونی بیشترین علت فوت در محیطهای کاری مربوط به سقوط از بلندی با ۹۳۱ مورد است که این موضوع نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن ۴۹.۵ درصد بیشتر شده است.
بیشترین تلفات حوادث محیطهای کاری با رقم ۳۶۵ مورد مربوط به استان تهران است.
همچنین سازمان پزشکی قانونی کشور اعلام کرده است در ۱۱ماهه سال ۱۴۰۴، ۲۴ هزار و ۲۳۸ نفر بر اثر حوادث محیطهای کاری مصدوم شدند که در مقایسه با مشابه سال قبل آن (۱۴۰۳)، که ۲۴ هزارو ۲۳۸ مورد مصدومیت ناشی از حوادث محیطهای کاری بوده است، آمار مصدومان ۶ دهم درصد کمتر شده است.
اهمیت حوادث ناشی از کار، غیر از بار مالی فراوانی که برای افراد، خانوادهها، شرکتها و سازمانها و بخصوص سازمانهای بیمهگر و درمانی به بار میآورد، در سطح کلان هم میتواند دارای ابعاد اجتماعی و سیاسی وسیعی شود. نمونههای حوادث ناشی از کار که در صدر اخبار رسانههای جهان و کشورمان قرار گرفته و از یک حادثه صرف کاری به یک اتفاق اجتماعی و سیاسی تبدیل شده؛ کم نبوده است که از آن جمله میتوان به آتشسوزی در محلهای کار، اماکن تجاری، بازارها و برخی از مراکز درمانی یا معادن و دیگر مکانها اشاره کرد.
بر اساس قوانین موجود، حوادث ناشی از کار با ویژگی خاصی مشخص میشود؛ حوادثی که حین انجام وظیفه و حوادثی که به سبب انجام وظیفه رخ میدهند و حادثه ناشی از کار عبارت است از اتفاق یا پیامدی که در جریان انجام کار پدید آمده و با صدمات شغلی مرگبار یا غیر مرگبار همراه باشد همچنین مطابق ماده ۱۳ آییننامه چگونگی بازرسی کار موضوع تبصره ماده ۹۹ قانون کار در هنگام بررسی حوادث منجر به فوت و نقص عضو و آسیب دیدگی بازرسان کار موظفند برای مستدل بودن گزارش حادثه نظریه پزشکی قانونی را اخذ و مورد توجه قرار دهند.
موضوع ایمنی هنگام کار و آثار دامنه دار اجتماعی آسیبهای ناشی از رعایت نکردن آن، برای جامعه ایران، دولت و سازمان تأمین اجتماعی و شرکت های بیمه، نه فقط یک امر انسانی و اخلاقی بلکه یک ضرورت اقتصادی محض و به طور خاص برای نهاد تأمین اجتماعی یک مسأله وجودی است که نپرداختن به آن اساس وجود نهاد تأمین اجتماعی را از جهت تبعات عظیم اقتصادی تهدید میکند.
این مشکلی است که سایر جوامع جهان نیز با آن درگیر هستند و میتوان با اتکا به تجارب جهانی مجموعهای از تمهیدات برای نیل به هدف صفر در حوادث ناشی از کار اتخاذ کرد.
سازمان تامین اجتماعی پویش «چشمانداز صفر» را با حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه از شهریور سال گذشته با هدف تحقق شعار وزارت تعاون و سازمان جهانی کار با عنوان «به سوی جهانی بدون بیماریها و حوادث ناشی از کار» آغاز کرده است.
در حوادث کار صدای کارگر گم میشود
سازمان تامین اجتماعی در گزارشی با عنوان پویش رسانهای کاهش حوادث کار و بیماریهای ناشی از کار (چشمانداز صفر) که به تازگی به مناسبت روز کارگر منتشر شده، تاکید کرده است: «در میان آمارها و بخشنامهها، چیزی حیاتی گم میشود؛ و آن صدای خود کارگر است.»
قوانین ایمنی ممکن است وجود داشته باشند ولی وقتی پای روایت زندگی به میان میآید، روشن میشود که این قوانین در عمل، برای بسیاری از کارگران وجود خارجی ندارند و در این میان روایتهای انسانی از حوادث شغلی، فقط داستانهای شخصی نیستند؛ شواهدی زنده از شکست ساختاری نظام ایمنی و بهداشت کار هستند؛ آنها میتوانند سازوکارهای معیوب را دقیقتر از هر گزارش رسمی عیان کنند.
در پاسخ به اینکه چرا بیان این روایتها از سوی کارگر اهمیت دارند؛ باید گفت که آنها در اصل به آمارها چهره میدهند و با بیان یک عدد از روز حادثه و با شنیدن صدای قربانی،گزارش بعد و وزن انسانی پیدا میکند و ناکارآمدیهای نهادی را از زبان تجربه آشکار میکنند و عدم وجود بیمه، غیبت کارشناس در محیط کار، نبود آموزش همچنین رسانهای کردن روایتها، مسئولان را در برابر پرسش افکار عمومی قرار میدهد.
اهمیت گزارش های میدانی از محیط های کاری پرخطر
در گزارش تامین اجتماعی تاکید شده است که در بسیاری از واحدهای تولیدی، معدنی و عمرانی، ایمنی نه یک الزام، که یک گزینه است که آن هم اغلب نادیده گرفته شده است. گزارشهای رسمی معمولا تصویر سفیدرنگی از رعایت مقررات ارائه می دهند، اما واقعیت را فقط میتوان از درون کارگاهها و معادن دید و شنید.
تحلیل دقیق دادههای حوادث شغلی نشان میدهد برخی صنایع و مشاغل، بیش از دیگران درگیر آسیبهای جانی و مالی هستند، از معادن زغال سنگ و فلزات گرفته تا صنایع نفت و گاز، ساخت وساز و حمل ونقل، این بخشها از نظر تعداد و شدت حوادث شغلی پیشرو هستند.
نگاهی به وضعیت ایمنی در برخی صنایع خاص/ ساختمان سازی دارای بیشترین حوادث
ساختمان سازی از جمله صنایع با بالاترین میزان حوادث، به دلیل کمبود تجهیزات ایمنی مثل کمربند وکلاه ایمنی و ضعف فرهنگ ایمنی است همچنین صنایع تولیدی در رده بعد از صنعت ساختمان ایستاده است، کارگاههای کوچک تولیدی، نبود آموزش و تجهیزات از دلایل مشکالت بزرگ این بخش در ایمنی هستند.
معدن به عنوان صنعتی که به رغم پیشرفت ها، شهرت نامناسبش را مدیون وضعیت اسف بار معادن زغال سنگ است، همواره تعداد زیادی حوادث مرگبار، ضعف در تجهیزات نجات و نظارت از چالشهای اصلی این بخش از صنعت معدن محسوب میشود.
صنعت نفت و گاز در مقایسه با دیگر صنایع اما وضعیت بهتری دارد زیرا به دلیل حساسیت و الزامات بین المللی، نظارت و آموزشها دقیق تر است همچنین در خودرو سازی وضعیت متوسط است و برخی شرکتها استانداردهای ایمنی را رعایت می کنند و برخی کمتر به استانداردها توجه دارند.
کارگاههای کوچک و صنایع دستی اما کمترین توجه به ایمنی را دارند و بسیاری از حوادث در حیطهای کاری ناشی از همین کم توجهی است.
ساختمانسازی و صنایع تولیدی برخلاف تصور، بالاترین آمار حوادث کاری را دارند؛ حتی بیشتر از بخش معدن
کدام صنایع خطرناک ترند؟
براساس آنچه سازمان تامین اجتماعی منتشر کرده است، ساختمانسازی و صنایع تولیدی برخلاف تصور، بالاترین آمار حوادث کاری را دارند؛ حتی بیشتر از بخش معدن. البته این موضوع میتواند به دلیل تعداد بیشتر کارگر مشغول به کار در این صنایع در بخش پرخطر باشد اما همچنان که دیده می شود، حوادث ساختمان به نسبت مرگبارتر هستند و سهم آن از حوادث منجر به مرگ تقریبا نیمی از حوادث را شامل میشود.
مرگ ومیر ناشی از کار در ایران در مقایسه با جهان
به استناد آنچه که تامین اجتماعی منتشر کرده است، مرگ ومیر ناشی از کار در ایران بین ۶ تا ۸ نفر در هر ۱۰۰ هزار کارگر گزارش شده است؛ در حالی که در اروپا زیر ۴ نفر و در آفریقا تا ۱۷ نفر ثبت شده است همچنین بررسی اوضاع نشان می دهد که در ایران ۱۴درصد حوادث کار و ۱۱درصد هم مرگهای ناشی از کار کاهش یافته است و در تحلیل سن و جنسیت قربانیان باید گفت که اکثر قربانیان، مردان در بازه سنی ۲۰ تا ۴۰ هستند و درصد قربانیان زنان پایین است ولی آسیبپذیری آنان در مشاغل خدماتی بالا است.
رعایت استانداردهای ایمنی فردی و جمعی در محیط های کار
استانداردهای ایمنی فردی و جمعی، ستون فقرات پیشگیری از حوادث و بیماریهای شغلی در هر محیط کاری محسوب میشوند؛ این استانداردها شامل تجهیزات حفاظت فردی PPE مانند کلاه، دستکش، عینک و ماسک همچنین سیستمهای ایمنی جمعی مثل تهویه مناسب، حفاظت از سقوط، و علائم هشداردهنده است که به طور هماهنگ باید در کارگاه ها و کارخانه ها به کار گرفته شوند.
در سطح جهانی، نهادهایی مانند سازمان بین المللی استاندارد ISO، سازمان بین المللی کار ILO و انجمن های تخصصی، چارچوب ها و الزامات دقیقی را تدوین کرده اند که تضمین میکند این تجهیزات و سیستمها نه تنها از نظر کیفیت و عملکرد بلکه از نظر تطابق با شرایط محیط کار، ایمنی الزم را فراهم آورند.
چالشهای پیش روی ایمنی در محیطهای کاری درایران
بر اساس گزارش سازمان تامین اجتماعی، در سطح کلان باید اذعان کرد که وضعیت ایمنی در صنایع ایران به طور یکسان نیست و بسته به نوع صنعت، اندازه واحد تولیدی، فرهنگ سازمانی و میزان نظارت، تفاوتهای چشمگیری دارد.
ایمنی در صنایع یکی از حیاتیترین عوامل موفقیت و پایداری تولید و اقتصاد کشورها به شمار میرود و در ایران نیز با توجه به تنوع و گستردگی صنایع، از پتروشیمی و فولاد گرفته تا معادن و ساخت وساز، موضوع ایمنی به عنوان یکی از محورهای کلیدی توسعه پایدار مطرح است و با وجود پیشرفتهای قابل توجه در زیرساختها و فناوریهای ایمنی، صنایع ایرانی هنوز با چالشهای متعددی در این حوزه روبرو هستند که میتواند سلامت نیروی کار، محیط زیست و بهرهوری کلی واحدهای تولیدی را تحت تأثیر قرار دهد.
از مهمترین چالشهای ایمنی در صنایع ایران، میتوان به ضعف در فرهنگ ایمنی، کمبود آموزشهای تخصصی، نواقص در تجهیزات حفاظتی و فقدان رعایت کامل استانداردهای جهانی اشاره کرد همچنین، برخی عوامل ساختاری مانند فشارهای اقتصادی، نبود نظارت کافی و محدودیتهای مالی، کارفرمایان را در اجرای کامل پروتکلهای ایمنی دچار مشکل میکند و این چالشها در کنار پیچیدگیهای خاص هر صنعت، از جمله کار با مواد خطرناک در پتروشیمی یا شرایط سخت کار در معادن، وضعیت ایمنی را شکنندهتر میسازد.
با این حال، نباید از دستاوردهای مثبت و نقاط قوت موجود غافل شد، در سال های اخیر، افزایش توجه دولت و بخش خصوصی به ایمنی، توسعه قوانین و مقررات سختگیرانهتر و بکارگیری فناوریهای نوین نظیر سیستمهای نظارت هوشمند و اتوماسیون، تحولات مثبتی را به ارمغان آورده است همچنین، فرهنگسازی و آموزشهای مداوم در برخی صنایع باعث شده تا نرخ حوادث کاهش یابد و محیطهای کاری امنتری ایجاد شود.
برای کاهش حوادث ناشی از کار و حفظ ایمنی بیشتر چه باید کرد؟
با وجود برخی پیشرفت ها در صنایع بزرگ و حساس، وضعیت کلی ایمنی در صنایع ایران نیازمند بهبودهای جدی است و برای ارتقای سطح ایمنی در محیط های کاری، ضروری است که سرمایهگذاری بیشتر در تجهیزات ایمنی و فناوریهای نوین صورت گیرد. آهنگ ایمنی از طریق آموزشهای مستمر، عملی و انگیزشی تقویت شود، نظارت و بازرسیها منظم تر و موثرتر انجام شود همچنین شفافیت در گزارش حوادث و نظام فراگیر ثبت حوادث برای شناخت دقیق و پیشگیری از تکرار حوادث راه اندازی شود.
تعادل میان شناسایی دقیق چالشها و بهرهگیری از فرصتهای موجود، کلید ارتقای سطح ایمنی در صنایع مختلف ایران است که میتواند نقشی تعیین کننده در بهبود کیفیت تولید و حفظ سرمایههای انسانی ایفا کند.
نظر شما